पैठणच्या जुन्या रेशमी गल्लीत गटार ओलांडून आलेल्या शेजाऱ्याने विवाहित विणकरिणीच्या तान्यावर तो रंग चढवला जो कोणत्याही पैठणीच्या कार्डावर कधी लिहिला जात नाही

पैठणच्या जुन्या रेशमी गल्लीत संध्याकाळ नेहमी उशिरा येते. ताना पिंगात घासताना जो आवाज होतो तो मंदिराच्या घंटेपेक्षा जास्त स्पष्ट ऐकू येतो. रेणुकाबाईंचे घर त्या गल्लीच्या तिसऱ्या वळणावर होते. समोरच हरिभाऊंचे रेशीम गोदाम. दोन घरांमध्ये फक्त एक अरुंद गटार आणि एक ओलसर भिंत. त्या भिंतीवर वर्षानुवर्षे केशर आणि नीळ यांचे डाग होते. रेणुका त्या डागांना ओळखत होती. हरिभाऊ त्या डागांना विसरत नव्हता.

रेणुकाचे वय बत्तीस होते. लग्न झाल्याला नऊ वर्षे झाली होती. नवरा गणेश पुण्यात कापड एजन्सीमध्ये नोकरी करत होता. महिन्यातून दोनदा येत असे. बाकीचे दिवस रेणुका एकटी. दिवसा पैठणी विणत असे. रात्री ताना मोजत असे. झोप कमी पडत असे. हरिभाऊ वयाच्या सत्ताविशीत होता. अविवाहित. वडिलांच्या मृत्यूनंतर रेशीम गोदाम त्याने सांभाळले. सकाळी धागा आणायचा. संध्याकाळी वजन करायचा. रात्री खिडकी उघडी ठेवायचा. कारण उन्हाळ्यात गोदामात हवा लागत असे. कारण दुसरेही होते.

त्या संध्याकाळी पाऊस पडला नव्हता पण हवा जड होती. रेणुका अंगणात ताना वाळवत होती. साडीचा पदर खांद्यावरुन घसरला होता. हरिभाऊ गोदामाच्या दारात उभा होता. हातात तांब्याची तराजूची काटा. नजरेने रेणुकेला मोजत होता. तिला कळले. ती पदर सावरली नाही. सावरली असती तर तो परत आत गेला असता. ती सावरली नाही म्हणून तो उभा राहिला.

रात्री नऊ वाजता गणेशचा फोन आला. तो म्हणाला की पुण्यात ऑर्डर वाढली आहे. आठवडाभर येणार नाही. रेणुका हो म्हणाली. फोन ठेवल्यानंतर ती स्वयंपाकघरच्या खिडकीजवळ उभी राहिली. समोरच्या गोदामात दिवा होता. हरिभाऊ धागा गुंडा⌵त होता. त्याच्या हाताच्या नसा दिसत होत्या. रेणुकेला स्वतःची छाती जोरात धडधडताना जाणवली. ती पाणी पिण्यासाठी गेली. ग्लास हातात धरुनही ती खिडकीकडेच पाहत राहिली.

दहा वाजता तिने दरवाजा उघडला. कारण नव्हते. कारण तयार केले होते. ती म्हणाली की तानासाठी जास्त रेशीम लागेल. हरिभाऊ बाहेर आला. हातात कंदील. गटारावरुन एक पाऊल टाकले. दोन पावले. तिसरे पाऊल तिच्या उंबरठ्यावर. रेणुका बाजूला झाली. तो आत आला. दरवाजा तिनेच लावला.

घरात फक्त एक दिवा होता. पैठणीचा अपूर्ण पदर खाटेवर पडला होता. हरिभाऊ त्या पदराकडे पाहिला. रेणुका म्हणाली की रंग नीळ हवा आहे पण हात थरथरत आहेत. तो जव⌵ आला. तिच्या हाताला स्पर्श केला. हात गरम होते. त्याने हात धरला. तिने हात काढला नाही. तो म्हणाला की धागा ओला असेल तर गाठ पडते. ती म्हणाली की गाठ पडली तरी तोडता येते.

त्याने तिचा पदर खाली केला. साडीचा खांदा उघडा झाला. तिची त्वचा दिव्याच्या प्रकाशात तांबट दिसली. त्याने ओठ तिच्या खांद्यावर ठेवले. ती श्वास रोखून उभी राहिली. नंतर श्वास सोडला. तो श्वास मोठा होता. त्याने दुसरा हात तिच्या कमरेवर ठेवला. कमर पात⌵ होती पण मांड्या जाड होत्या. त्याला ते जाणवले. तिला ते क⌵ले की त्याला ते जाणवले.

तिने स्वतःची चो⌵ीची नाडी सैल केली. हरिभाऊ थांबला. मग पुढे गेला. चो⌵ी खाली सरकली. तिची छाती बाहेर आली. स्तनाग्र गडद होते. त्याने तोंड लावले. रेणुकाची पाठ भिंत टेकली. भिंतीवरुन चुन्याची पूड पडली. ती पूड तिच्या केसांत गेली. त्याने दात हलके दाबले. तिने केस ओढले. केस ओढले म्हणून तो जास्त दाबला. ती मोठ्याने श्वास घेतली. शेजारच्या घरात कुत्रा भुंकला. कुत्रा थांबला. ते थांबले नाहीत.

त्याने साडी वर केली. तिच्या मांड्या उघड्या झाल्या. नाभीखाली घाम होता. त्याने तर्जनी खाली नेली. ती ओलसर होती. त्याने बोट आत घातले. रेणुकाची गुडघे थरथरली. ती म्हणाली ह⌵ू. तो ह⌵ू केला नाही. दुसरे बोट घातले. तिने त्याचा खांदा पकडला. नखे खालली. त्याने बोटे काढली आणि तोंडाजव⌵ नेली. चाखले. मग तिच्या तोंडावरुन ओठ फिरवले. तिने जीभ बाहेर काढली. दोघांची ला⌵ मिस⌵ली.

तो उभा राहिला. पायघो⌵ काढली. त्याचे लिंग जाड होते. टोक लाल होते. रेणुका खाली बसली. गुडघ्यांवर. तोंड उघडले. त्याने टोक तिच्या जिभेवर ठेवले. ती चाटली. नंतर आत घेतले. गाल फुगले. त्याने केस पकडले. पुढे ढकलले. ती गुदमरली. तरी काढले नाही. ला⌵ गालावरुन गेली. गालावरुन गेली ती ग⌵्यावरुन छातीवर गेली. त्याने काढले. तोंडावर हलका थप्पड मारला. ती हसली नाही. ती तोंड पुन्हा उघडे ठेवली.

त्याने तिला खाटेवर पाडले. पैठणीचा पदर खाली सरकला. तो पदर त्यांच्या मधे आला. त्याने पदर बाजूला केला. मांड्या पसरवल्या. तोंड तिच्या मधे घातले. जीभ आत नेली. रेणुकाची पाठ कमरेतून वर आली. तिने त्याचे केस पकडले. पाय त्याच्या पाठीवर अडकवले. तो चाटत राहिला. चाटताना आवाज होत होता. ओला आवाज. त्या आवाजाने ती लाजली. लाजूनही तिला आणखी हवा होते.

ती म्हणाली आत ये. तो वर आला. लिंग तिच्या फटीवर घासले. आत घातले नाही. ती पुढे सरकली. तो मागे घेतला. ती किंका⌵ी काढली. मग त्याने एकदम आत घातले. रेणुकाचा श्वास तुटला. त्याने थांबला नाही. कंबर हलवली. खाट किरकिरली. भिंतीवरुन पुन्हा चुन्याची पूड पडली. तो जोरात धक्के देत होता. प्रत्येक धक्क्यात तिची छाती वर खाली होत होती. स्तनाग्र त्याच्या छातीला लागत होते.

त्याने तिचे पाय खांद्यावर घेतले. आणखी खोल गेला. ती म्हणाली दुखते. तो म्हणाला सोस. तिने सोसले. मग दुखणे मजा झाले. मजा वेदना झाली. वेदना पुन्हा मजा झाली. त्याने गालांना थप्पड मारला. दुसरा थप्पड. तिचे गाल तांबडे झाले. तोंडातून थुंकीची धार निघाली. ती स्वतःची होती. त्याने ती धार चाटली.

तो काढला. तिला उलटी केली. गुडघे जमिनीवर. छाती खाटेवर. मागून घातले. हाताने कमर दाबली. नखे खालली तिच्या मांडीत. ती चेहरा पदरात दाबली. आवाज दाबला. आवाज दाबला तरी भिंतीपलीकडे जाईल अशी भीती तिला वाटली. भीतीने आणखी ओलसर झाली. त्याला ते जाणवले. तो अधिक जोरात गेला. त्याच्या पोटाला तिची चूत लागली. लागून सुटली. लागून सुटली.

तो बाहेर काढला. लिंग चमकत होते. तिच्या पाठीवरुन खाली ओघ⌵त होते. त्याने तोंड तिच्या चूतीवरुन फिरवले. चाटले. मग पुन्हा उभा राहिला. रेणुका फिरली. तोंड उघडे केले. त्याने आत घातले. ग⌵्यातपर्यंत. तिचे डो⌵े पाणावले. त्याने धरुन ठेवले. मग काढले. छातीवर ओतले. गरम होते. तिने हाताने पसरवले. स्तनाग्रांवरुन खाली नाभीपर्यंत.

पहिल्या रात्री नंतर रेणुका झोपली नाही. तिने दिवा विझवला. अंधारात तिच्या मांड्या अजूनही ओलसर होत्या. तिला गणेशाची आठवण आली. आठवण आली म्हणजे पश्चात्ताप आला असे नाही. आठवण आली म्हणजे तुलना आली. तुलना आली म्हणजे भूक वाढली. भूक वाढली म्हणजे झोप गेली.

हरिभाऊ गोदामात परत गेल्यावर तराजूची काटा हातात घेतली. काटा थोडी वाकडी वाटली. काटा वाकडी नव्हती. हात वाकले होते. त्याने खिडकी उघडी ठेवली. उन्हाळ्याची हवा आत आली. हवेबरोबर तिच्या घामाचा वास आला. वास खोटा नव्हता. वास भिंतीपार आला होता.

दुसऱ्या दिवशी गल्लीत बाईकांनी विचारले की पैठणी कधी पूर्ण होणार. रेणुका म्हणाली लवकर. हात स्थिर दाखवले. हात स्थिर होते. आत काही स्थिर नव्हते. दुपारी तिने स्वयंपाक केला. भाकरी लागली नाही. चटणी लागली. तिखट लागले. तिखटाने जीभ जा⌵ली. जा⌵ली तरी खाल्ले. जा⌵णेही त्या रात्रीच्या जा⌵ण्याची आठवण होते.

रात्र संपली नव्हती. ते आंघो⌵ीच्या खोलीजव⌵ गेले. पाणी पडत होते. त्याने तिला भिंतीला लावले. पुन्हा घातले. पाण्याच्या आवाजात त्यांचे आवाज मिस⌵ले. रेणुकाचे पाय निसटत होते. त्याने मांड्या उचलल्या. पूर्ण वजन त्याच्या हातावर. ती हवेत होती. तो खाली वर करत होता. तिची पाठ टाईल्सवर घासली. टाईल्स थंड होत्या. तिची पाठ गरम होती.

ती म्हणाली नाव घे. त्याने नाव घेतले. रेणुका. पुन्हा. रेणुका. प्रत्येक नावात धक्का. प्रत्येक धक्क्यात नाव. ती म्हणाली गणेशचे नाव घेऊ नकोस. त्याने घेतले नाही. फक्त तिचे नाव. फक्त त्याचे नाव तिच्या तोंडात. हरि. हरिभाऊ. हरि.

तो बाहेर पडला. तिला मजल्यावर बसवले. स्वतः खाली बसला. तिच्या मांड्या उघड्या केल्या. पुन्हा चाटले. ती थकली होती. तरी दाबली त्याचे डोके. दाबून ठेवले. शरीरात लहर आली. लहर दुसरी आली. तिसरी आली तेव्हा तिने दात ओठांत घेतले. रक्त आले. थोडे. त्याने ते रक्त चाखले नाही. तिच्या मधेच राहिले.

पहाटे चार वाजता तो निघाला. गटारावरुन परत गेला. दिवा विझवला नाही. रेणुका दरवाजा लावला. स्वतःला धुतले. धुतले तरी वास राहिला. रेशमाचा वास नव्हता. माणसाचा वास होता. तिने अपूर्ण पदर हातात घेतला. नीळ रंग लावला. हात थरथरले नाहीत. आता थरथरले नाहीत.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी हरिभाऊ रेशीम आणला. वजन करत असताना त्याच्या हाताला तिच्या हाताची आठवण आली. रेणुका ताना लावत असताना भिंतीकडे पाहिली. भिंतीवर नवा डाग नव्हता. पण आत डाग होता.

संध्याकाळी गणेशचा मेसेज आला. परवा येतो. रेणुका वाचला. उत्तर दिला नाही. रात्री आठ वाजता तिने खिडकीवर दिवा ठेवला. तो संकेत नव्हता. तो मागणी होती. हरिभाऊ आला. यावेळी हातात रेशीम नव्हते. हातात दोरी होती. गोदामातील बांधण्याची दोरी. रेणुका पाहिली. दार लावले. दोरी पाहून तिच्या पोटात गो⌵ा आला. भीती नव्हती. अपेक्षा होती.

त्याने तिचे हात मागे बांधले. घट्ट नाही. पुरेसे. साडी फाडली नाही. काढली. चो⌵ी काढली. पायघो⌵ काढली. ती उघडी उभी. त्याने तिला गुडघ्यांवर बसवले. लिंग तोंडात घातले. हात बांधलेले म्हणून ती फक्त तोंडाने काम करत होती. ला⌵ खाली पडत होती. त्याने कंबर धरली. पुढे मागे केले. ग⌵ा भरला. तिने गि⌵ले. गि⌵ताना नजर वर केली. तो पाहत होता. ती पाहू दिली.

त्याने दोरी सैल केली. तिला खाटेवर घातले. पाय पसरवले. दोरीने घोट्या बांधले खाटेच्या पायाला. आता ती प⌵ू शकत नव्हती. प⌵ायचे होते का ते तिला माहीत नव्हते. त्याने आत घातले. यावेळी ह⌵ू सुरू केले. ह⌵ू तेव्हा त्रास अधिक जाणवतो. तिने ते सांगितले. त्याने ह⌵ूच ठेवले. मग अचानक जोरात. तिची किंका⌵ी निघाली. शेजाऱ्यांच्या भिंतीवरुन किंका⌵ी परत आली.

त्याने अंगठा तिच्या तोंडात घातला. किंका⌵ी थांबली. धक्के चालू राहिले. खाट सरकली. भिंत लागली. तो काढला. तिच्या चेहऱ्यावरुन लिंग फिरवले. तोंडात घातले. काढले. पुन्हा चूतीत घातले. हा खे⌵ त्याने तीन वे⌵ा केला. चौथ्या वे⌵ी तिच्या छातीवर ओतले. दोरी कापली नाही. दोरी सैल केली. तिने स्वतः हात मोक⌵े केले. हातांनी त्याचे कमर पकडली. स्वतः पुढे सरकली. स्वतः घेतले आत.

ती वर बसली. कंबर फिरवली. स्तन त्याच्या तोंडात आले. त्याने दात दाबले. तिने वेग वाढवला. घाम दोघांच्या पोटात मिस⌵ला. ती थरथरली. आत आकुंचन झाले. त्यानेही सोडले आत. गरम धार तिच्या मधे राहिली. ती उतरली नाही. बसून राहिली. तो आतच होता. आकुंचन पुन्हा आले. तिसरे आले तेव्हा तिने डोके त्याच्या खांद्यावर ठेवले.

तिसऱ्या दिवशी गणेश आला. रेणुका चहा केला. तो थकला होता. रात्री लवकर झोपला. रेणुका खिडकीजव⌵ उभी राहिली. समोरचा दिवा विझलेला होता. हरिभाऊ दिसत नव्हता. ती झोपली नाही. पहाटे तिने अंगणात ताना तपासला. ताना सर⌵ होता. हात स्थिर होते.

दुसऱ्या आठवड्यात गणेश पुन्हा गेला. निघण्यापूर्वी त्याने विचारले की रेशीम पुरेसे आहे का. रेणुका म्हणाली पुरेसे आहे. तो गेल्यानंतर हरिभाऊ आला नाही. रेणुका थांबली. रात्री दहा वाजता ती स्वतः गटारावरुन गेली. गोदामाचे दार अर्धे उघडे होते. आत कंदील होता. हरिभाऊ खाटेवर नव्हता. तो गोधडीवर बसला होता. हातात तराजूची काटा.

ती आत गेली. दार लावले. साडी काढली. चो⌵ी काढली. उघडी त्याच्या समोर उभी राहिली. तो काटा खाली ठेवला. उठला. तिला भिंतीला लावले. भिंतीवर केशरचा जुना डाग होता. तिची पाठ त्या डागावर लागली. त्याने मांड्या उचलल्या. आत घातले. उभे उभे. तिचे पाय त्याच्या कंबरेला अडकले. धक्के भिंतीला लागले. डाग तिच्या पाठीवर लागला. केशरचा.

तो बोलला नाही. ती बोलली नाही. फक्त श्वास. फक्त त्वचा. फक्त रेशमाच्या गोदामातील उष्ण हवा. त्याने काढले. तिला गोधडीवर टाकले. मागून घातले. हाताने मान दाबली. ह⌵ू. पुरेशी. तिचे तोंड गोधडीत गेले. तिने गोधडी चाखली. धू⌵ चाखली. तो सोडला तिच्या पाठीवर. ती फिरली. तोंडाने साफ केले. गि⌵ले नाही. छातीवरुन खाली फिरवले.

पहाटे ते दोघे अंगणात आले. गल्ली झोपली होती. पक्षी उठले नव्हते. रेणुका ताना हातात घेतला. हरिभाऊ धागा दिला. त्यांच्या बोटांना एकमेकांची आठवण होती. आठवण हातात राहिली. घरात नाही. खाटेवर नाही. फक्त बोटांच्या टोकांवर.

महिनाभर हेच चालू राहिले. गणेश येई तेव्हा दिवा विझे. गणेश जाई तेव्हा दिवा पेटे. रेणुकाची पैठणी पूर्ण झाली. नीळ आणि केशर. पदर लांब होता. पदर विकला गेला. पैसे आले. पैसे हरिभाऊने मोजले नाहीत. रेणुकाने मोजले नाहीत. जे मोजले गेले ते तराजूवर नव्हते.

एक दिवस पाऊस आला. मोठा. गटार भरले. दोन घरांमधली भिंत अधिक ओली झाली. रेणुका खिडकी उघडली. हरिभाऊ उघडली. पावसाच्या पडद्यात ते एकमेकांना दिसले. दिसले म्हणजे पुरेसे होते. रात्री पाऊस थांबला. तो आला. दोरी आणली नाही. फक्त हात आणले. हातांनी पुरेसे होते.

तिने त्याला खाटेवर घातले. स्वतः वर बसली. स्वतः वेग ठेवला. स्वतः थांबली. स्वतः पुन्हा सुरू केली. तो तिला सोडून देत होता. सोडून देणे हेही एक हुकूम होते. तिने हुकूम मानला. शेवटी ती खाली आली. तोंडाने घेतले. गि⌵ले. पूर्ण. मग त्याच्या छातीवर डोके ठेवले. त्याच्या छातीवर तिचा घाम होता. तिच्या केसांत त्याचा वास होता.

गल्लीत सका̳ झाली. ताना पुन्हा घासला गेला. घंटा वाजली. रेणुका पदर सावरली. हरिभाऊ तराजू उचलली. भिंतीवर केशरचा डाग होताच. नी̳चा डाग होताच. नवा डाग दिसत नव्हता. आत मात्र दोन्ही घरांत एकच रंग राहिला होता. तो रंग कोणत्याही पैठणीच्या कार्डावर लिहिला जात नव्हता. तो फक्त दोन शरीरांच्या हिशोबात चढत होता. आणि तो हिशोब कधी पुसला जात नव्हता.

पावसाच्या दिवशी गोदामात पाणी शिरले. हरिभाऊ गोधड्या उचलत होता. रेणुका मदतीला आली. दोघे वाकले. दोघांची माने एकमेकांजव⌵ आल्या. मदत संपली. हात संपले नाहीत. त्याने तिला गोधड्यांच्या मागे नेले. उभे उभे हात चो⌵ीत घातला. स्तन दाबले. तिने पायघो⌵ सैल केली. त्याने मागून घातले. गोधड्या कोस⌵ल्या. कोस⌵ल्या तरी ते थांबले नाहीत. पाणी पायाशी होते. घाम कमरेशी होता.

त्याने तिला गोधडीवर झोपवले. ओल्या गोधडीवर. पाठ थंड. पोट गरम. त्याने पाय उंचावले. खोल गेला. रेणुकाचे हात त्याच्या पाठीवर खालले. नखांनी रेघा पडल्या. रेघा पुढच्या दिवशी त्याच्या अंगाला दिसणार होत्या. दिसोत अशी तिला भीती नव्हती. दिसोत अशी तिला इच्छा होती. इच्छा गुप्त राहिली तरी शरीर गुप्त राहत नाही.

तो बोलला की गणेश आला की तू दार लावशील. ती म्हणाली लावेन. तो म्हणाला लावले की मी थामेन. ती म्हणाली थांबू नकोस खिडकीजव⌵. खिडकीजव⌵ थांबणे म्हणजे भिंतीला कान देणे. भिंतीला कान देणे म्हणजे पाप नाही. पाप आत येणे होते. पाप आत आले होतेच.

त्या रात्री त्याने तिला दोन वे⌵ा घेतले. पहिल्या वे⌵ी जोरात. दुसऱ्या वे⌵ी ह⌵ू. ह⌵ू असताना तिने डो⌵े उघडे ठेवले. डो⌵्यात दिवा दिसत होता. दिव्यात त्याचा चेहरा दिसत होता. चेहरा तरुण होता. चेहरा भुकेचा होता. भुकेचा चेहरा पाहून तिची भूक शांत झाली नाही. भूक दुप्पट झाली.

पहाटे ती घरी परतली. अंगणातील ताना ओला होता. ओला ताना विणता येत नाही. ती वाट पाहिली. वाट पाहताना शरीर आठवत राहिले. आठवण म्हणजे बोटे. आठवण म्हणजे दात. आठवण म्हणजे गटारावरील पाऊल. पाऊल पुसता येत नाही. पाऊस पुसतो. पाऊस आला तरी काही पावले पुसत नाहीत.

गणेश एक दिवस अचानक आला. दुपारी. रेणुकाची साडी व्यवस्थित होती. केस बांधलेले होते. घरात वास धुपाने झाकलेला होता. त्याने चहा मागितला. चहा करताना तिचे हात थरथरले नाहीत. थरथरले असते तर त्याने विचारले असते. विचारले नाही. रात्री तो झोपला. रेणुका खिडकीजव⌵ गेली नाही. दिवा पेटवला नाही. समोरचा दिवाही पेटला नाही. दोन्ही घरे का⌵ी राहिली. का⌵ेपणही एक करार होता.

तो निघाला की करार तुटला. दिवा पेटला. दार उघडले. हरिभाऊ आला. यावेळी राग होता. राग नव्हता तर उपासमार होती. त्याने तिला उंबरठ्यावरच धरले. साडी वर केली. आत घातले. दरवाजा अर्धा उघडा होता. गल्ली रिकामी होती. भीती होती. भीतीने ती अधिक ओली झाली. त्याने तोंडावर हात ठेवला. धक्के दिले. उंबरठ्यावरच सोडले. सोडले ते तिच्या मांडीवरुन खाली गेले. तिने साडी खाली केली. साडी ओली झाली. ओली साडी तिने धुतली नाही त्या रात्री. ओली साडी खाटेखाली ठेवली. पुरावा नव्हता. आठवण होती.

महिन्याच्या शेवटी पैठणी बाजाराला गेली. व्यापारी म्हणाला रंग चांगला आहे. रेणुका हसली. रंग चांगला होता कारण हात थरथरले होते आणि मग स्थिर झाले होते. स्थिर झाले होते कारण रात्री हात दुसऱ्या कामात गुंतले होते. व्यापारी ते जाणू शकत नव्हता. जाणू शकला असता तर कार्डावर दुसरे नाव लिहिले असते.

रात्री पुन्हा दिवा पेटला. दार उघडले. गटारावरुन पाऊल पडले. उंबरठा ओलांडला गेला. खाट किरकिरली. भिंत पूड सोडली. कुत्रा भुंकला आणि थांबला. ते थांबले नाहीत. पैठणच्या त्या रेशमी गल्लीत संध्याका̳ उशिरा येते. आणि काही रात्री कधी संपत नाहीत.

रेणुका नंतरही विणत राहिली. हरिभाऊ नंतरही वजन करत राहिला. गणेश नंतरही पुण्याहून येत राहिला. त्रिकोणात कोणी काही विचारले नाही. विचारले असते तर उत्तर रेशमाच्या धाग्यासारखे गुंतागुंतीचे आले असते. उत्तर साधे होते. दोन घरे. एक भिंत. एक गटार. आणि त्या गटारावरुन रोज रात्री पडणारे पाऊल जे कोणत्याही शेजाऱ्याच्या वहीत लिहिले जात नाही.