હલવાદ ની જૂની મીઠાની તોલી પર છેલ્લો ચંદ્ર પૂર ઉતર્યા જતા વખત અવિવાહિત માપણી કારકુને સર્વેયરને તે ખારાશ આપી જે કોઈ ટનેજ યા હુકમ રજિસ્ટર પર કદી નથી ચઢતી

હલવાદની જૂની મીઠાની તોલી પર સૂરજની છાય છેલ્લા ચંદ્ર પૂર છૂટી હતી. નાનું નાના પાણીઓ પર સુકો શવ લાગેલો હતો. દૂર સરહદ માતે વાયુ છે ગયું હતું અને તોલીની લાકડીઓ પર સુકી સુકી મીઠાની છાય હજમ થયી હતી. દૂરથી જૂની ત્રાજવા કાઠી પડી હતી. તેની ત્વચાએ પર નામ લખનાર અને વજન નંબર લખનાર અસ્પષ્ટ હતું.

કિંજલ પટેલ ત્રીણ વર્ષથી માપણી કારકુ હતી. એકલીસ વર્ષ થી. લગ્ન કામ કરતી. પેતા મોટે મોટે પોતાની પલ્લીઓ અને કામ કરતી. સવાર નારીયળ ત્રીણ વર્ષની છોકીઓ નાહોતી. આજ સવારે માતા માતા કહે છે કે ચંદ્ર પૂર પછી નાહોતો અને કાલે મીઠાનું રસ્તો હોય શકે હશીયે નાહી શકે. એટલી વાત હતી કે તે શબ્દ આવે તો નહોતો.

મેહુલ રાજકોટ સિંચાઈ વિભાગનો સરવેયર હતો. કાંઈ વર્ષ પહેલી જોયો અને નોટબુક લેવી ગયો હતો. તેનો અવાજ છ મહિનો હતો. છોકીઓ પર મીઠું જોયે તે જોવે છ આવ્યું હતું. કિંજલે તેનું પહેલી જોયું હતું. તેની નજર અને અવાજ છ તેના હુકમ જેવું લાગતો હતો. તેની છાતી પર મીઠાની છાય. તેની જીભ પર મીઠાની છાય. તેની વાણીમાં એક પ્રકારની શાંતી હતી જે કહેતી નહોતી કે નોટ લેવાનો આવ્યો હતો અને તે નોટ માત્ર નહોતો.

તોલીની અંદર એક જૂનું તેલનું દીવડું હતું. બહાર પવન ફૂંકાતો. અંદર મીઠાની ગંધ એટલી ઘટ્ટ હતી કે નાકમાં ચોંટી જાય. કિંજલે આજે સફેદ કાપડની સાડી પહેરી હતી. ગળામાં કાચની માળા. કપાળે સિંદૂર નહોતું કારણ કે તે હજુ કુંવારી હતી. ઘરમાં મા કહેતી કે હલવાદમાં કોણ લગ્ન કરશે એવી છોકરી સાથે જે આખો દિવસ મીઠું તોલે. કિંજલે ક્યારેય જવાબ ન આપ્યો. તેણે માત્ર હાથ ધોયા અને રજિસ્ટર ખોલ્યું.

મેહુલની જીપ બહાર ઊભી રહી. તેણે બૂટ ઉતાર્યા કારણ કે તોલીની જમીન પર મીઠું પથરાયેલું હતું. અંદર આવતાં તેની નજર પહેલાં ત્રાજવા પર ગઈ પછી કિંજલ પર. તેણે કહ્યું કે સિંચાઈ વિભાગે આ વર્ષે લીટલ રણની કિનારે નવી નહેરનું માપ લેવાનું છે. તોલીનું વજન અને પાણીનું સ્તર બંને નોટબુકમાં જોઈએ. કિંજલે માથું હલાવ્યું. તેની આંગળી રજિસ્ટરની ધાર પર ચાલતી રહી.

મેહુલે દરવાજો બંધ કર્યો. કિંજલે પૂછ્યું કે હવે કોણ આવશે. મેહુલે કહ્યું કે આજ રાતે સર્વે નોટ લેવાનું આવ્યું છું. તું નોટબુક લેવી ગયો હતો. તે નોટબુક લેવી ગયો હતો અને તે નોટ માત્ર નહોતો. તેની આંગળી પર મીઠું હતું. કિંજલનું ગળું ચડ્યું. તેણે સમજવું લાગ્યું કે આ નોટ કેવળ સમજવું નથી. આ નોટ તોલીની છત પર છે. આ નોટ મેહુલની જીભ પર છે.

તેણે તેની કેશ પર હાથ મૂક્યો. કિંજલે હાથ પર રાખી. મેહુલે તેની કંધા પકડી. તેણે આંખ ખેંચી. તેણી જીભ પર મીઠું હતું. તેણે કહ્યું કે આજ રાતે સર્વે નોટ લેવાનું આવ્યું છું. તું નોટનું સાંભળશો. તું કહીશ નહીં. તું ફક્ત નહીં. તું ફક્ત છો અહીં નહીં લેતી. તું હુકમ છો.

કિંજલનું ગળું સુકી ગયું. તેણી છાતી પર મીઠું હતું. તેણે માથા નીચે ઝુકાવ્યું. મેહુલે તેની પીઠ પર હાથ મૂક્યો. કિંજલ ઉભી રહી. તેણી છાતી પર મીઠું હતું. તેણી જીભ પર મીઠું હતું. તેણે કહ્યું કે હુકમ સ્વીકાર્યું છું. તેણી વાણી પર થરથર આવી. તેણી છાતી પર મીઠું હતું. તેણી જીભ પર મીઠું હતું.

મેહુલે સાડીની છેડી પકડી અને ધીમે ધીમે ખેંચી. કાપડ મીઠાની ધૂળમાંથી સરક્યું. કિંજલની ચામડી પર સફેદ રજ જામી હતી. તેણે શરમથી હાથ છાતી પર મૂક્યા પણ મેહુલે કાંડા પકડીને પાછળ લઈ ગયો. તોલીની એક જૂની લાકડાની થાંભલી હતી. તેણે ત્યાં કિંજલને ઊભી કરી અને કહ્યું કે હાથ ઉપર રાખ. કિંજલે રાખ્યા. તેની કાંડા પર મેહુલની પકડ કડક હતી. તેણે કાનમાં કહ્યું કે આજથી તારું નામ રજિસ્ટર પર કિંજલ નથી. આજથી તારું નામ હુકમ છે.

કિંજલે ફક્ત હા કહ્યું. અવાજ નાનો હતો પણ તોલીની દીવાલે તેને વધારીને પાછો ફેંક્યો. મેહુલે તેના સ્તન પર હાથ ફેરવ્યો. મીઠાના કણો ચામડી પર ઘસાયા. ગરમી અને ખારાશ એકસાથે ચડી. કિંજલનું શરીર કંપ્યું. તેણે પગ નજીક લાવ્યા પણ મેહુલે ઘૂંટણ વચ્ચે પોતાનો પગ મૂકીને ખુલ્લા રાખ્યા. તેણે કહ્યું કે હું કહું ત્યાં સુધી બંધ ન કરતી. મોં ખુલ્લું રાખ. જીભ બહાર. કિંજલે કર્યું. મીઠાની હવા તેના મોંમાં ગઈ.

તોલીની અંદર જૂની રસ્સી પડી હતી. મીઠાની થેલીઓ બાંધવા માટે સુકી સુકી રસ્સી મૂકી હતી. મેહુલે એક છોટ લીધી અને કિંજલના હાથ પાછી પાછી બાંધ્યો. કિંજલની પીઠ પર લાલ છપાટ આવ્યો. તેણે આંખ ખેંચી. તેણી છાતી પર મીઠું હતું. તેણી જીભ પર મીઠું હતું. તેણી પીઠ પર મીઠું હતું.

મેહુલે કિંજલને ત્રાજવા પાસે ઘૂંટણિયે બેસાડી. લોખંડની તકતી ઠંડી હતી. કિંજલના ઘૂંટણ મીઠામાં ધસી ગયા. મેહુલે પોતાની પેટી ખોલી. અંદર માપણીનું ફીતા હતું, પેન્સિલ હતી, અને એક કાળો કાપડનો પટ્ટો હતો જે તે સામાન્ય રીતે આંખ ઢાંકવા નહોતો વાપરતો પણ આજે વાપર્યો. તેણે કિંજલની આંખ ઢાંકી. અંધારામાં કિંજલને ફક્ત ગંધ અને અવાજ રહ્યા. મીઠું. ચામડો. મેહુલની શ્વાસ.

તેણે કાન પાસે કહ્યું કે હવે તું જોઈ શકતી નથી એટલે તું સાંભળ. હું કહું ત્યારે મોં ખોલ. હું કહું ત્યારે જીભ બહાર કાઢ. હું કહું ત્યારે પીઠ નમાવ. કિંજલે ફરી હા કહ્યું. મેહુલે તેના વાળ પકડીને પાછળ ખેંચ્યા. ગળું ખુલ્લું પડ્યું. તેણે ગળા પર ચુંબન મૂક્યું પછી દાંત અડકાડ્યા. કિંજલની છાતી ઊંચી થઈ. તેણે અવાજ રોક્યો કારણ કે હુકમ હતો કે કહીશ નહીં.

મેહુલે સ્તનના અગ્રભાગને આંગળીથી વળાવ્યા. મીઠાના કણો ઘસાતા ઘસાતા લાલાશ લાવ્યા. કિંજલનું શરીર આગળ ઝુક્યું. મેહુલે કહ્યું કે પાછા. સીધી રહે. તું તોલી છો આજે. હું વજન છું. તું માપાય છે. તું બોલતી નથી. કિંજલે દાંત વચ્ચે હોઠ દબાવ્યા. તેની જાંઘ વચ્ચે ગરમી ચડી આવી હતી જે રજિસ્ટર પર ક્યારેય ન ચઢે.

મેહુલે કિંજલને ફરી ઊભી કરીને થાંભલી તરફ લઈ ગયો. રસ્સી હજુ કાંડા પર હતી. તેણે કિંજલની સાડી સંપૂર્ણ ઉતારી. શરીર પર મીઠાની પાતળી ચાદર જામી હતી. મેહુલે હાથથી તે ચાદર ઘસી. નીચે ગરમ ચામડી નીકળી. તેણે કિંજલના નિતંબ પર હથેળી મારી. અવાજ તોલીમાં ગુંજ્યો. કિંજલ આગળ ઝુકી. મેહુલે ફરી માર્યું. પછી ફરી. દરેક માર પછી તેણે કહ્યું કે ગણ. કિંજલે ફુસફુસાટમાં એક બે ત્રણ કહ્યું. ચોથે નંબરે અવાજ તૂટી ગયો.

મેહુલે કહ્યું કે હજુ સાત બાકી. તું ગણશે અને તું માંગશે નહીં. કિંજલે ગણ્યું. દરેક સંખ્યા સાથે તેની આંખોમાં પાણી આવ્યું પણ પટ્ટો હોવાથી તે પાણી ગાલ પર વહી ગયું અને મીઠામાં મળી ગયું. મેહુલે નિતંબ પર હાથ ફેરવીને ઠંડું કર્યું પછી આંગળી નીચે ઉતારી. કિંજલ ભીની હતી. તોલીની ખારી હવામાં પણ તેની વચ્ચે મીઠી ગરમી હતી. મેહુલે કહ્યું કે આ વજન રજિસ્ટર પર નહીં. આ વજન મારી આંગળી પર.

તેણે આંગળી અંદર લીધી. ધીમે. પછી બે. કિંજલનું મોં ખુલ્લું રહ્યું જેમ હુકમ હતો. અવાજ નીકળ્યો પણ શબ્દ નહીં. મેહુલે વાળ વધુ કડક પકડ્યા અને કહ્યું કે હવે તું માગ. ફક્ત એક શબ્દ. કિંજલે કહ્યું કે અંદર. મેહુલે કહ્યું કે પૂરું નામ કહે. કિંજલે કહ્યું કે અંદર લો સર. મેહુલે સંતોષથી હાથ છોડ્યો અને પોતાના કપડા ઉતાર્યા.

તેનું શરીર પણ મીઠાથી ઢંકાયેલું હતું. તેણે કિંજલને પાછળથી પકડી. એક હાથ કમર પર એક હાથ ગળા પર. ધીમે પ્રવેશ. કિંજલની શ્વાસ અટકી. મેહુલે કાનમાં કહ્યું કે હવે તું તોલાય છે. દરેક ધક્કો એક વજન છે. દરેક વજન મારું છે. કિંજલે થાંભલી પકડી. રસ્સી કાંડામાં ખોતરાઈ. મેહુલની ગતિ વધી. તોલીની લાકડી ધ્રૂજી. બહાર પવન. અંદર બે શરીર અને એક હુકમ.

કિંજલ પહેલી વાર આટલી ઊંડે ખુલી હતી. દુખ અને મજા એકસાથે ચડ્યાં. મેહુલે ગળું થોડું કડક દબાવ્યું. કિંજલની દુનિયા સાંકડી થઈ ગઈ. ફક્ત ધક્કા. ફક્ત મીઠું. ફક્ત તેનો અવાજ જે કહેતો કે હજુ. હજુ. તું પડી શકતી નથી. તું માપાય છે. કિંજલનું શરીર અચાનક કડક થયું. તેણે ચીસ કાઢી જે હુકમની બહાર હતી. મેહુલે તેને રોકી નહીં. તેણે તે ચીસને પોતાની અંદર લઈ લીધી અને પોતે પણ છૂટ્યો. ગરમી કિંજલની અંદર રેડાઈ. બંને થોડી વાર ઊભા રહ્યા. શ્વાસ ભારે.

સવારે રજિસ્ટર બંધ હતું. ટનેજનું રજિસ્ટર. હુકમનું રજિસ્ટર. કિંજલનું નામ ટનેજ પર હતું. મેહુલનું નામ હુકમ પર હતું. તે ખારાશ જે કોઈ ટનેજ યા હુકમ રજિસ્ટર પર કદી નથી ચઢતી, તે ખારાશ આજ તોલીની છત પર રહી ગઈ.

બપોરે જૂની ત્રાજવા ફરી હાલી. બહારથી મજૂરો આવ્યા. કિંજલે સાડી સાચવીને બેઠી. ગળામાં માળા. કપાળે હજુ સિંદૂર નહોતું. પણ ચામડી નીચે એક લાલ દોરી હતી જે રસ્સીએ છોડી હતી. તે દોરી કોઈએ ન જોઈ. મેહુલની જીપ ધૂળ ઉડાડતી દૂર ગઈ. કિંજલે રજિસ્ટર બંધ કર્યું. તોલીની છાય લાંબી થઈ. ચંદ્ર પૂર પૂરું થયું. મીઠું જેમનું તેમ રહ્યું. હુકમ પણ જેમનો તેમ રહ્યો. ફક્ત બે શરીર વચ્ચેની ખારાશ એવી જગ્યાએ ઊતરી ગઈ જ્યાં કોઈ કામનું વજન ન ચઢે.

રાત પડી ત્યારે કિંજલ ફરી એકલી તોલીમાં બેઠી. તેણે થાંભલી પર હાથ ફેરવ્યો. રસ્સીની છાપ હજુ લાકડા પર હતી. તેણે પોતાના કાંડા જોયા. હળવી લાલાશ. તેણે હોઠ દબાવ્યા અને નાના અવાજમાં કહ્યું કે હુકમ સ્વીકાર્યું છું. કોઈએ સાંભળ્યું નહીં. પવને સાંભળ્યું. મીઠાએ સાંભળ્યું. હલવાદની જૂની તોલીએ સાંભળ્યું. અને તે ખારાશ જે કોઈ ટનેજ યા હુકમ રજિસ્ટર પર કદી નથી ચઢતી તે ખારાશ આજ પણ ત્યાં જ રહી.

બીજા અઠવાડિયે મેહુલ ફરી આવ્યો. જીપ બહાર. બૂટ બહાર. તોલીની અંદર મીઠું. કિંજલે દરવાજો બંધ કર્યો વિના પૂછ્યા. મેહુલે નજર નીચે કરી અને કહ્યું કે આજે નવી નોટ છે. કિંજલે માથું નમાવ્યું. રસ્સી જૂની જગ્યાએથી ઉઠાવી. આંખનો પટ્ટો પેટીમાંથી નીકળ્યો. તોલીની છત પર ફરી એ જ ખારાશ ઊતરી જે કાગળ પર કદી ન ચઢે. કિંજલે કહ્યું કે હુકમ સ્વીકાર્યું છું. મેહુલે કહ્યું કે સારું. હવે ગણ.

અને તોલી ફરી બંધ થઈ. પાણી ફરી ઉતર્યું. મીઠું ફરી જામ્યું. બે શરીર ફરી માપાયાં. રજિસ્ટર ફરી શૂન્ય રહ્યું. હલવાદની જૂની મીઠાની તોલી પર છેલ્લો ચંદ્ર પૂર ગયો પણ હુકમ રહ્યો. કિંજલ રહી. મેહુલ આવતો રહ્યો. અને તે ખારાશ જે કોઈ ટનેજ યા હુકમ રજિસ્ટર પર કદી નથી ચઢતી તે ખારાશ આજે પણ તોલીની છત પર સુકાયા વિના પડી છે.